De ambtstermijn van Sepp Blatter bij de FIFA werd niet alleen gekenmerkt door controverse; het was een tien jaar lang juridisch en ethisch koorddansen. Hoewel hij vaak strafrechtelijke veroordelingen ontweek, werd de voormalige president herhaaldelijk verstrikt in het vizier van grote financiële schandalen. De problemen begonnen al vroeg. In 2001 leidde de ineenstorting van de marketingpartner van de FIFA tot een onderzoek. Blatter was erbij betrokken, het bewijsmateriaal zag er vernietigend uit, maar hij liep schoon weg. Vrijgesproken. Het zette een patroon neer.

Jaren later werd de inzet hoger. In 2011 veranderden de geruchten in formele beschuldigingen over de aanbestedingsprocedures voor de WK’s van 2018 en 2022. Rusland en Qatar wonnen de rechten. Critici wezen op omkoping en fraude. Toen kwam mei 2015. De FBI deed een inval in hotelsuites in Zürich. Verschillende hooggeplaatste FIFA-bestuurders werden gearresteerd op beschuldiging van afpersing en het witwassen van geld. Blatter had die dag geen handboeien om. Maar hij was niet veilig.

Hij werd snel geschorst. Een ethische commissie achtte hem schuldig aan het overtreden van de regels inzake belangenverstrengeling. Hij werd voor acht jaar uitgesloten van voetbalactiviteiten. Een tijdelijke schorsing van het spel liep hij 17 jaar lang. De wereld keek toe. Blatter trad kort daarna af.

Maar de juridische problemen eindigden niet met zijn ontslag. In 2021 hebben Zwitserse aanklagers hem opnieuw aangeklaagd. Deze keer was de aanklacht fraude. De nadruk? Een mysterieuze betaling uit 2011 aan Michel Platini, zijn voormalige nummer twee. Waarom betaalde de FIFA Platini miljoenen voor ‘adviesdiensten’ die nooit leken te gebeuren? De vraag hing al jaren in de lucht. Aanklagers voerden aan dat het een verkapte bonus was om Blatter aan de macht te houden. Blatters kamp noemde het legitiem werk.

Het proces sleepte zich voort. Getuigen hebben getuigd. Documenten werden onder de loep genomen. Toen, eind 2021, viel het vonnis. Blatter werd vrijgesproken. De fraudeaanklachten hielden geen stand. Platini werd ook vrijgesproken. Het Zwitserse rechtssysteem besloot dat er niet genoeg bewijs was om te veroordelen.

Waarom de vrijspraak belangrijk is voor het begrijpen van de FIFA-cultuur

De vrijspraak lijkt misschien een overwinning voor Blatter, maar het neemt de onderliggende problemen niet weg. De schandalen hebben duidelijk gemaakt hoe diep de twijfelachtige financiële praktijken in de structuur van de FIFA verankerd waren. Zelfs zonder strafrechtelijke veroordeling bleven de ethische schendingen bestaan. Het voetbalverbod bleef een smet op zijn nalatenschap.

Voor fans en investeerders biedt de case een duidelijke les in governance. Het verhaal van Blatter laat zien hoe machtige figuren schandalen kunnen omzeilen door juridische technische details en een gebrek aan sluitend bewijs. Het onderstreept ook het belang van toezicht. Sindsdien is de FIFA hervormd. Het heeft strengere nalevingsregels. Het heeft onafhankelijke ethische instanties. Maar de schaduw van die arrestaties uit 2015 blijft hangen.

Blatter zelf heeft de gevangenis vermeden. Hij behield zijn vrijheid. Maar zijn reputatie? Dat is een ander verhaal. De financiële schandalen, de WK-biedingen, de betaling aan Platini – ze maken allemaal deel uit van een groter verhaal over macht, geld en verantwoordelijkheid in de mondiale sport.

Wat is er met de andere leidinggevenden gebeurd?

Het is vermeldenswaard dat Blatter weliswaar vrijuit ging, maar anderen niet. De in 2015 gearresteerde leidinggevenden kregen te maken met hun eigen juridische strijd. Sommigen pleitten schuldig. Sommigen kregen gevangenisstraffen